Camera
Togra Scannánaíochta FÍS
Thabhairt isteach scannán isteach sa seomra ranga bunscoile
Camera
Light

Dearcadh na Scoile Speisialta

Is é Michael Fabisiak príomhoide Scoil na nAingeal Beaga i Leitir Ceanainn, Co. Dhún na nGall. Is scoil il-sainchreidmheach í Scoil na nAingeal Beaga  a fhreastalaíonn ar dhaltaí faoi mhíchumais foghlama mheánacha, dhiana agus throma agus ar dhaltaí atá buailte leis an uathachas.

Tá na daltaí a bhí páirteach i ndéanamh an scannáin i 2013 idir 7 mbliana d’aois agus 13 bliana d’aois agus tá siad go léir buailte leis an uathachas. Sa dialann seo, tugann Michael cur síos ar conas a d’oibrigh na daltaí le chéile chun a scannán  Uan Beag  a léiriú. Is sampla é seo ar conas is féidir le páistí le riachtanais speisialta a mbua a baint amach agus an bua sin a cheiliúradh i dteannta lena gcomhpháirtithe. Chuidigh na páistí uile leis an scannán ar bhealach dearfach agus bhí cion gach páiste suntasach.

 

Mí na Nollag 2012

Ag baint úsáide as seanríomhaire glúine leis an gcóras oibriúcháin Windows 2000 agus as ceamara Digital Blue, rinne mé beochan an-ghairid os comhair na bpáistí agus na SNAanna, ag baint úsáide as bréagáin éagsúla ón seomra ranga.

Tá sé an-éasca na bogearraí scannánaíochta Digital Blue a úsáid ach is ar chórais oibriúcháin suas le Windows XP amháin a oibríonn sé.  Is dócha go bhfuil leaganacha comhaimseartha de Digital Blue ar fáil ach d’oir an ceann seo dúinne.

Roimhe seo, agus mé ag obair i ranganna príomhshrutha, bhain mé úsáid as líníocht le peann luaidhe agus páipéar chun coincheap na beochana íomhá ar íomhá a thaispeáint, ach leis an rang seo thaispeáin mé dóibh (agus do na SNAanna) na gníomhartha agus na céimeanna atá riachtanach chun beochan a chruthú – agus an toradh.

Thosaigh mé le bréagán tarracóra (ó tharla go rabhamar i nDún na nGall) agus thóg mé grianghraif de go mear agus é ag bogadh ar aghaidh thar an deasc agus ansin ar ais.   Don chéad cúpla seisiún bhí cead ag na páistí an ceamara a úsáid, ach go háirithe Reece, atá an-oilte ar ríomhairí, agus bhí siad in ann triail a bhaint as bréagáin éagsúla a scannánú sa bheochan íomhá ar íomhá.  Rinne formhór na bpáistí é seo le cabhair lámh thar lámh uaim nó óna gcuid SNAanna.

I Scoil na nAingeal Beaga, déanaimid iarracht cumais na bpáistí a chur chun cinn chomh fada is féidir agus taithí agus deiseanna a chur ar fáil dóibh chomh fada is féidir.  Chun é seo a dhéanamh, ní mór dúinn úsáid a bhaint as cúnamh Lámh Thar Lámh (LTL) le cuid de na páistí.  Agus é sin san áireamh agam, rinne mé cinnte de go raibh na páistí go léir rannpháirteach ar bhonn gníomhach i ndéanamh ár scannáin agus níorbh fhéidir an scannán ina iomláine a dhéanamh gan ionchur ó na páistí go léir.

Bhí cuid de na bpáistí freagrach as fuaimeanna na n-ainmhithe a dhéanamh, rinne cuid díobh na seiteanna, roghnaigh páiste amháin an ceol agus rinne beirt pháistí formhór na beochana a scannánú.   Tugadh deis do na páistí go léir scannánú a dhéanamh leis an gceamara.  Bhí sé de chumas ar Reece scannán beag a chur le chéile agus gan ach léiriú amháin tugtha dó.  Bhí sé mífhoighneach ar dtús agus bhog sé an bréagán a bhí á scannánú aige róthapa nó ghlacfadh sé íomhá nuair a bhí a lámh fós sa fhráma.  Bhí sé dúghafa le seo ar feadh tamaill, agus bhí roinnt ama de dhíth sula raibh sé sásta scannánú a dhéanamh gan a lámh a bheith sa radharc. Laethanta eile, roghnaíodh sé bréagán nach raibh oiriúnach do théama na feirme agus ní dhéanfadh sé scannánú air ach ar feadh lae amháin. Ag pointe amháin, níorbh fhéidir scannánú a dhéanamh ach amháin ar Sonic an ghráinneog.

Mí Eanáir 2013

Nuair ba léir go mbeadh Reece ábalta radhairc scannáin a dhéanamh leis féin, rinneamar cinneadh scannán gearr a dhéanamh le taispeáint ag ár dtionól ranga. Thabharfadh sé seo spriocdháta dúinn le díriú air, rud atá an-tábhachtach.

Bhí an tionól le bheith ann ar 28 Feabhra  mar sin bhí 7 seachtaine againn chun na seiteanna a dhéanamh agus na radhairc a scannánú.  Ag an am sin bhí na páistí ar tí foghlaim faoin earrach ar an bhfeirm agus bhí na bréagáin feirme ar fáil go héasca ag na páistí.  Agus na páistí ag triail leis an gceamara Digital Blue, roghnaigh Reece an t-uan as na bréagáin feirme agus chruthaigh sé beochan an-bheag. Uaidh sin, chinneamar ar scannán a dhéanamh ar théama na feirme.

Ag cruthú an tseit

Rinneadh cinneadh na seiteanna a dhéanamh i gcruth a bheadh mórthaibhseach ach a bheadh éasca a dhéanamh.

Rinne na páistí leathanaigh de pháipéar A3 a phéinteáil leis na dathanna cuí.  Don radharc tosaigh, bhí leathanach A4 ag teastáil uainn, ar a raibh an dath uaine d’fhéar agus cnoic, uaine níos éadroime do na cnoic i gcéin agus gorm don spéir.  Le cúnamh, phéinteáil na páistí na bileoga páipéir.

LA2   LA1   LA3

Nuair a bhí an phéint tirim, ghreamaigh na páistí caoirigh déanta d’olann chadáis ar na cnoic. Ansin, greamaíodh an cúlra gorm chuig an taobh istigh de bhosca cairtchláir agus greamaíodh an páipéar a bhí péinteáilte le dath uaine taobh leis. Ghearr na páistí cruthanna garbha leathchiorclacha do na cnoic agus ghreamaigh siad iad ar chúlra na spéire goirme. Gearradh ciorcal buí amach as páipéar daite agus greamaíodh é chun an ghrian a léiriú.

Rinneadh na radhairc tosaigh a scannánú ag an bpointe seo ag baint úsáide as clár beochana saorearraí ar a dtugtar Animator DV agus as ceamara gréasáin.  Níorbh fhéidir na radhairc theanna a scannánú leis an gceamara Digital Blue.  Phéinteálamar uain ar na cnoic in aice na gcaorach agus ansin rinneamar íomhánna de réir mar a ‘saolaíodh’ gach uan.  Is dócha gurbh é seo an radharc ab éasca scannánú a dhéanamh air toisc go rabhamar go léir in ann obair le chéile, ag malartú sealanna ag péinteáil na n-uan agus ag glacadh na híomhá.

sc2

 

Ag Scannánú Radharc Leis an gCúlra

Ghreamaíomar an ceamara don deasc le seilitéip agus ghreamaíomar an cúlra nua don bhalla agus don bhord le gúshnáth gorm.

LA6

Tugadh cúpla ainmhí feirme do Reece agus do Thomas, ceann amháin ag an am, le cur lena radhairc scannáin.  Thug duine amháin de na SNAanna deilbh bheag isteach ó theach bábóige a n-iníne agus rinneamar cinneadh go dtabharfaimís Mary uirthi.  Thaispeáin mé do Reece conas Mary a bhogadh sa chaoi is go raibh sí ag siúl céim ar chéim. Ba é seo an chuid ba dheacra, mar bhí orm cabhair a thabhairt do Reece chun tuiscint nach bhféadfadh le Mary a bheith i gcónaí ag titim.  Ar deireadh, chinn mé go gcaithfinn féin nó SNA a bheith i láthair nuair a bhí scannánú ar siúl.

Dá bharr seo, rinneadh gach radhairc mar a theastaigh uainn agus ní raibh orainn féachaint trí na dosaenacha radharc chun teacht ar cheann oiriúnach don scéal.  Chinn mé go ndéanfaimis gach radharc chomh simplí agus ab’ fhéidir agus go mbeadh gach ceann cosúil leis an gceann roimhe sin. Chomh maith leis sin, níor cheart go mbeadh aon radharc níos faide ná 10 soicind.

LA7

 

Cúlraí Breise a Chruthú agus a Scannánú

Chruthaíomar an chuid eile de na cúlraí mar a rinneamar an ceann tosaigh, sa chaoi is gur choimeádamar gach rud an-simplí. Cinneadh go mbeadh an scéal bunaithe ar Bhí Uan Beag ag Mary agus go mbeadh an t-uan ag lorg a mháthar agus ansin go leanfadh sé Mary go dtí an scoil.  Cinneadh go mbeadh Mary ag siúl trí choill, trí chathair nó fiú amháin go mbeadh sí ag dul ar saoire sula dtabharfadh sí aghaidh ar an scoil.

An Píosa Scannáin a Chur in Eagar

Nuair a bhraith mé go raibh ár ndóthain radharc againn chun scannán gearr a dhéanamh, d’fhéach mé ar an bpíosa scannáin a chur in eagar. Bhain mé úsáid as Windows Movie Maker chun na radhairc a chur le chéile. Choimeád mé Reece in aice liom agus rogha a dhéanamh agam ar cén radhairc a bheadh le cur isteach sa scannán.  Níos déanaí an lá sin, tháinig mé ar Reece ag déanamh eagarthóireachta ar chuid den phíosa scannáin leis féin!

De bharr riachtanas speisialta na bpáistí, is minic go mbíonn ár bhfianaise foghlama bunaithe ar ghrianghraif. Dá bhrí sin, bhí an-chuid íomhánna againn de na páistí ag obair ar an scannán. Chinn mé na híomhánna sin a chur le deireadh an scannáin agus na teidil chreidiúna orthu. Ar an mbunleagan, d’oir na teidil chreidiúna leis na pictiúir ach do chúiseanna cosanta leanaí d’athraíomar é seo.  Agus athbhreithniú déanta agam ar roinnt eile den scannánaíocht a bhí déanta, chinn mé ar chuid de na radhairc nach raibh chomh comhtháite sin a chur isteach mar ghlugair.  Bhí fúinn freisin cur le fad an scannáin agus na teidil chreidiúna a dhéanamh níos suimiúla.

LA9  LA8

 

An Fhuaim a Chur Leis

Chun an fhuaim a thaifeadadh, bhaineamar úsáid as dúil Christopher i bhfuaimeanna na n-ainmhithe. Bhain mé úsáid as micreafón agus as Audacity.  Rinne Thomas imprisin mhaithe de chaora agus de bhó. Rinne Christopher fuaim na muice agus cuid den uain agus chuir Reece fuaimeanna eile den uan ar thaifead.  Chun Mary a thaifeadadh lean mé Stephanie thart agus an micreafón agam agus rinne mé í a thaifeadadh ar feadh tuairim is 5 nóiméad.  D’oibrigh mé amach cén fhad ba cheart a bheith ag gach giotán fuaime agus mhéadaigh mé nó ghearr mé na fuaimeanna de réir sin.  Bhain mé úsáid as Windows Movie Maker chun an fhuaim a chur leis an scannán.

Bhí rogha an cheoil an-éasca Is aoibhinn le Leo ceol Bruce Springsteen agus is é an t-amhrán is ansa leis ná ‘Working on a Dream’. Bhaineamar úsáid as Audacity chun an chantain a bhaint den amhrán agus, go simplí, chuireamar an t-amhrán le deireadh an scannáin le haghaidh na dteideal creidiúna.

Poiblíocht a Dhéanamh don Scannán

Rinneadh póstaeir de na radhairc. Bhain mé úsáid as suíomh gréasáin a rinne póstaeir ar stíl scannánaíochta as íomhánna. Chun é sin a dhéanamh, roghnaigh mé roinnt de na grianghraif a rinneadh le linn na scannánaíochta agus roinnt a shocraíomar níos déanaí.

Cuireadh na póstaeir in airde ar fud na scoile agus cinneadh go dtaispeánfaí an scannán den chéad uair ag ár dtionól ranga. Níl raibh eolas ar bith faoin scannán ag duine ar bith de chuid na foirne nó ag na daltaí nach raibh inár rang nó eolas acu ar cén fáth a raibh na póstaeir in airde timpeall na scoile. Cuireadh iachall ar na SNAanna gan an rún a sceitheadh

Céadtaispeáint an Scannáin. Bhaineamar úsáid as cuirtíní lándorchaithe agus roinnt páipéir siúcra dhuibh chun fuinneoga an halla scoile a lándorchadú.  Bhí gach duine ar bís nuair a tháinig na páistí agus an fhoireann isteach i halla na scoile le haghaidh tionóil.  Roimh dúinn an scannáin a thaispeáint, thaispeáin gach ball den rang conas a d’éirigh linn an scannán a dhéanamh. Thaispeáin na páistí péinteáil, gearradh, taifeadadh fuaime agus scannánú an scannáin. Mar a tharla sé, chuir sé seo an lucht féachana amú, beagán, agus bhí mé ag ceapadh gurbh fhearr a thaispeáint dóibh conas a rinneadh an scannán i ndiaidh dóibh an scannán a fheiceáil.

Bhain mé úsáid as teilgeoir sonraí chun an scannán a thaispeáint ar bhalla an halla tionóil agus chuaigh sé i bhfeidhm go mór ar an lucht féachana.  Tugadh cóip den scannán do gach rang agus do thuismitheoirí na bpáistí.  Bhí an scannán i mbéal gach duine sa scoil ar feadh tamaill agus mhol múinteoir amháin go gcuirfimis é isteach ar Fhéile Scannáin FIS 2013. Baineann an chuid eile leis an stair..

.[vimeo]https://vimeo.com/78574811[/vimeo]